Publicidad:
La Coctelera

Las Acerolas

Recordando las cosas que pasaron.......con la mirada puesta en el futuro

4 Mayo 2007

La familia de Secundina

La familia de mi bisabuela Secundina no se parece nada a la de su familia política, los Sanjurjo Pérez de la que os he hablado hasta ahora. De origen agrario se movían por otro tipo de reglas sociales, que a mi, personalmente me chocaban muchisimo cuando Josi me las contaba. Yo os he hablado un poco de su padre, Francisco Mollón Alonso , un agricultor acomodado de caracter, diriamos "recio". Francisco se casó con un buen partido de la época, María Antonia Canle Arébalo, de la que sabemos muy poca cosa, su nieta la recordaba vagamente como una señora cariñosa, que abuela no lo es, y con una larga trenza blanca, que era tan grande que solía atarla al mandil para que no le molestase. Maria Antonia era hija de José Antonio Canle Baradela , un pequeño cacique de la zona conocido por "beizos de merlón" (labios de merlón, un pez parecido a la maragota de labios muy sobresalientes) y sobrina del "Cura Canle" un sacerdote muy conocido en la zona, con veleidades políticas y que manejaba a su antojo a la parroquia, llegando a pagar una pequeña capilla en su parroquia.

Francisco y Maria tuvieron siete hijos Francisco, Secundina, María, Emilio, Jose Antonio, Pepita y Pilariña. De los chicos se poca cosa, que Emilio (Milucho) emigró a EE.UU y Francisco a Argentina, pero paseando por internet me encontré casualmente el arbol genealógico argentino del mayor, Francisco.

Pero fue la estratégia matrimonial de las chicas lo que mas me llamó siempre la atención.

María y Secundina eran de edades muy parecidas, ya os conté que un vecino, Benito pretendió y fue rechazado por Secundina, que esperaba a su noviete emigrante, María en un aparte se acercó a su hermana y tuvieron la siguente conversación:

- ¿Vas a collelo?
- Non
- Pois a min valeme

(¿Vas a cogerlo?, no, pues a mi me vale)

...Y María se casó con Benito, ante la mirada agradecida de Secundina. Sin embargo la historia no remata aquí, María desgraciadamente se murió en 1919, en un "andazo" de la tristemente famosa gripe española que diezmó la población gallega en este año. Benito se quedó viudo, con una niña pequeña, y se siguió la estratégia de la época, buscar una hermana de la mujer para que cuidase a su sobrina. La única que quedaba era Pilariña, la más pequeña que tenía otros planes, que consistían basicamente en no querer casarse con el viudo de su hermana, mucho mayor que ella. Pilariña, protestó, y entre lloros, berinches y pataletas se negó en redondo. Ya desesperada ante la presión familiar se fue de casa, pidiendo asilo en la panadería, en casa de su hermana Secundina.

Su fuga duró poco, su padre fue a buscarla y se cuenta que Benito, con el permiso de su suegro la llevó a un pajar....lo que hizo que el matrimonio fuera inevitable. Pese a estos inicios tan "moviditos" Benito y Pilar tuvieron una vida de casados muy tranquila y apacible, cuatro hijos y se cuenta que fueron razonablemente felices.

(Las fotografías no corresponden con la historia, no se conservan fotos de ellos, pero he decidido poner fotos de Sada a principios de siglo, la que vivieron ellos, del pueblo y de la zona rural)

servido por Marta 18 comentarios compártelo

18 comentarios · Escribe aquí tu comentario

homesdepedraenbarcosdepau

homesdepedraenbarcosdepau dijo

Parece mentira que tan so fagan menos de cen anos dende que aconteceron eses sucesos, parecen cousas de un mundo extinto e moito mais afastado no tempo.

Aínda hoxe hai diferencia entre o agro e a cidade ou a vila , para mais naqueles tempos onde se podía vivir a 50 quilómetros de unha cidade toda unha vida e non habela pisado nunca.
Supoño que seria un alteración notable na vida de calquera da aldea pasar a vivir de un día para outro na cidade , diferentes valores e diferente concepción da vida.

Unha vez fixen de anfitrión para unha escursion de xente da terceira idade do interior da península que viñan a Muros para ver o mar por primeira vez e a expresión de asombro nas súas caras quedoume gravada.

Imaxínome a Secundina e mailas súas irmas con esa mesma expresión na súas facianas.

Unha aperta, Marta

4 Mayo 2007 | 11:21 PM

Marta

Marta dijo

Bueno chamar á Sada de principios do XX cidade é ser moi optimista, pero tes toda a razón, as diferencias de formas de vida do campo e da vila eran impresionantes, dende a estructura social ata as estratéxias para organiza-la vida.

Hoxe as diferencias case non existen, cho digo eu que traballo nunha aldea do interior e vivo en Santiago, a TV e as novas tecnoloxías (Internet, moito) unificaron formas de vida e de pensar, Antes vivian máis illados, hoxe podes vivir nun sitio e traballar noutro (dimo a min que fago uns 80 KM diarios entre ida e volta) e decidir que estilo de vida prefires.

A verdade é que gañamos moito en case todo, especialmente en libertade, cultura, e capacidade de elección.

Unha aperta, Manolo.

4 Mayo 2007 | 11:46 PM

isabel61

isabel61 dijo

Con qué facilidad de desplazaba antes la gente y no miraban distancias. Después en la década de los 60-70, prácticamente todo el mundo se estabilizó de tal forma que querían casarse, tener hijos y trabajar en un mismo punto geográfico. Ahora, hemos vuelto a los desplazamientos voluntarios o necesarios por la falta de trabajo.

si lo pensamos bien, en aquella época se vivía como un drama, pero ¿cuántas familias prosperaron y crearon generaciones totalmente integradas en el país de destino?, auténticos Erasmus de la época.

Muy bonito como siempre darse una vuleta por tu pasado. Besos.

5 Mayo 2007 | 12:54 AM

Jose Dominguez Dominguez

Jose Dominguez Dominguez dijo

Efectivamente, por muy próximas que estuvieran las poblaciones rurales de las ciudades las diferencia de vida y de costumbres entre estas, eran abismales.

La lectura de tu relato saca a la luz comportamientos sociales muy curiosos, veamos:

El cacique, capitoste local perteneciente a la clase más rica del lugar lo que le permite manejar a su antojo a la población, preferentemente a la más dependiente económica. Tuvo su preponderancia durante la Restauración, en la que la compra de votos por estos individuos era de uso generalizado. Las fuerzas vivas del pueblo, alcalde, cabo de la guardia civil, cura y médico estaban a sus ordenes. Aunque casi extinto, aún pervive en algunos lugares aunque con menos poder que antaño.

Cura rural, cómo muy bien indicas estos personajes también gozaban de un gran predicamento, principalmente entre el elemento femenino. Por medio de la confesión de sus feligreses conocían los más mínimos secretos de la gente de su parroquia y esto siempre da poder. Los curas rurales de Navarra eran, generalmente, auténticos integristas de la fe y participaban en las guerras fusil en mano.

Sororato, es el matrimonio con una hermana de la esposa fallecida. Costumbre antiquísima que se daba, principalmente en las tribus polígamas, en donde el matrimonio se entendía con todos los miembros femeninos de la novia. Su opuesto es el Levirato, también costumbre bíblica entre el pueblo judio que garantizaba la descendencia del varón. Se permtía siempre que la fallecida no hubiese dejado descendencia.

Matrimonio por rapto, no necesita explicación, es la provocación del matrimonio ante los hechos consumados. Aunque parezca algo fuera de lugar no es tan extraño, yo he conocido una región española en donde era habitual este tipo de matrimonio. Se daba entre gente de pocos recursos económicos que recurrian a este sistema para obligar a la comunidad a aceptar una situación que, de otro modo, no hubiera sido bien vista.

Cómo podemos ver, por estos pocos ejemplos, la familia tal y como la conocemos hoy día no fue nunca así, para despecho de los puristas y ultracatólicos.

Un beso.

5 Mayo 2007 | 01:21 AM

Marta

Marta dijo

Si, isabel, hoy eso de los desplazamientos por trabajo, emigraciones, al fin y al cabo, son el pan nuestro de cada día. Pero antes se iban para no volver, en Galicia la emigración en estas generaciones de finales del XIX y principios del XX eran lo más frecuente, estudiando mi historia familiar, que como ves no es excesivamente necesitada, no ha habido un varón que no emigrase, muchos de ellos sin retorno.

Te voy a contar una anecdota, los Mollón de Argentina, descendientes de Francisco, éste del Argol geneaológico vinieron en los años 70 a Sada, yo los conocí, trajeron las fotos de sus nietas...bueno, pues una de ellas era más parecida a mi hermana que yo y para mas Inri se llamaban igual, un nombre sin tradición en la familia. Casualidad ¿verdad?. Seguimos siendo familia, a pesar de los años o de la distancia, y hasta nos parecemos fisicamente.

Un beso

5 Mayo 2007 | 04:14 PM

Marta

Marta dijo

Pepe, tienes razón, las estrategias matrimoniales a lo largo de la historia fueron muy semejantes a las que narro aquí, como tu has dejado tan claro en tu magnifico comentario, nada que objetar, el amor romántico solo es posible en sociedades muy solventes económicamente, en otro caso es necesario hacer del matrimonio un negocio o al menos que sea rentable, eso no es óvice para que sean matrimonios muy estables y razonablemente felices.

A mi, sin embargo, lo que mas me chocó de esta historia, desde siempre, y permiteme que me ponga feminista, es que la voluntad de la mujer no era en obsoluto respetada, que los hombres se reunian y decidian por ellas y que en el fondo se las consideraba criadoras de niños o sobrinos, nada más allá, sin ninguna referencia a su individualidad como persona.

Un beso Pepe

5 Mayo 2007 | 04:20 PM

Jose Dominguez Dominguez

Jose Dominguez Dominguez dijo

Marta, amiga, la estrategia del matrimonio siempre fue orientada como medio para establecer alianzas defensivas, para conservar los bienes o incrementarlos, y, siempre fue la mujer, cómo elemento más débil, el componente pasivo de éste. Las sociedades modernas han evolucionado pero no se piense que algunas cosas han variado tanto ya que en las clases dominantes economicamente hablando aún se busca la acumulación del capital a través del matrimonio.

La división del trabajo entre hombre y mujer fue obligada por la fisiología de ambos. Es la mujer la que queda embarazada durante los 9 meses y durante este tiempo más el tiempo de lactancia queda completamente indefensa y, por ello, necesita de un varón que la defienda y la aporte alimentos durante los 3 años que duraba el cuidado de la cría. Algunos antropólogos mantienen que la mujer, aún gestando, participaba de las labores de caza, pero yo creo que serían muy limitadas y tan solo durante las primeras semanas de gestación. La mujer "inventa" el amor haciendo que el varón adquiera hacia ella el sentimiento de "enamoramiento", para lo que realiza la evolución de sus órganos sexuales externos de forma que al realizar el sexo ambos queden frente a frente y se potencie la emotividad.

Pienso que, en aquella primera época, la mujer debió tener más valor dentro de la horda o la tribu que el alcanzado posteriormente. Desde siempre la fertilidad fue algo admirado por los seres humanos y la mujer la representa por excelencia, las diosas de la fertilidad figuran en todas las civilizaciones humanas. La cosa debió cambiar cuando el varón advirtió que él también participaba del proceso de la perpetuación de la especie.

Luego más tarde, ya en sociedades agrarias esta dependencia de la hembra hacia el varón se fue ampliando y cada vez fue mayor.

No solo te permito el feminismo, amiga, sino que te acompaño en el. Es absolutamente obligatoria la igualdad entre ambos, y no solo formal sino real. Pero hay algo que es conveniente que se diga: No se podrá mantener una sociedad tal como lo fue, por ejemplo en el siglo XX, cuando la mujer adquiera todas las libertades que hoy día disfruta el hombre. De esto ya se ven los primeros efectos, fundamentalmente en los chavales, que éstos son aún más débiles y dependientes que la mujer.

Un beso y buen fin de semana.

5 Mayo 2007 | 06:38 PM

kilometro1

kilometro1 dijo

tus historias son cada vez mas interesantess y recordar las costumbres de apenas cien años, tan distintas de ahora... tambien se dice que en Galicia el segundo de los hermanos estudiaba para cura, sin pedirle opinión.
Gracias por tus historias

6 Mayo 2007 | 12:38 AM

Marta

Marta dijo

Kilometro1, muchas gracias por los piropos. Si que son diferentes, menos mal, porque a mi no me gustaría nada vivir esas vidas..bueno tampoco sería yo, sería otra persona.

En Galicia en mi zona no se nada de eso, de hecho, en mi familia, salvo ese tio lejano no hay más sacerdotes, y mira que hubo hijos, una media de seis por pareja. Tampoco recuerdo que nadie me dijera que mis antepasados eran especialmente religiosos, lo que yo vi es que se iba a la iglesia lo justito, según la tradición o las costumbres de la época, nada que fuera por encima de lo normal, incluso hubo descreidos y renegadores...

Esa costumbre gallega no debe de ser de mi zona, me imagino que dependerá de la familia. Maria Amelia, en "a mis 95años" creo que hablaba de un tio suyo que emigró para no hacerse cura, por imposición paterna. No creo que fuese lo habitual dependerá de las familias y tampoco creo que sea propio de Galicia, sino ¿te imaginas la cantidad de curas que habría en Galicia?.

Un abrazo

6 Mayo 2007 | 10:42 AM

Mariana

Mariana dijo

Cuentas las historias con tal pasión que a parte de trasmitirla me hacen suponer que no sólo disfrutas contándolas sino que ha debido ser un auténtico placer el recopilarlas; menudo trabajo.

Cada vez que leo un artículo tuyo puedo ver lo que cuentas.

Un abrazo y mi admiración.

PD. ¿Donde queda ese matriarcado gallego tan nombrado? Porque, por lo que escribes, las mujeres siempre se han llevado, como en todos los sitios, la peor parte.

7 Mayo 2007 | 09:04 PM

Marta

Marta dijo

Mariana tienes toda la razón. disfruto escribiendolas y disfruté mucho recopilandolas. Siempre tuve mucha curiosidad y la verdad es que ahora, despues de un montón de años estoy ordenando todos los datos, me alegro poder trasmitir ese placer.

En cuanto al matriarcado...bueno, no se que decirte, la mujer siempre fue la organizadora, la que gestionaba y a veces tomaba decisiones muy dificiles...aunque su llegada al matrinomio a veces fuera un poco accidentada. Yo creo que el matriarcado es una costumbre ancestral de los pueblos preromanos, los buenos tiempos pasaron y ahora las gallegas somos como todas las demás.... jejeje....

Un abrazo, guapa.

7 Mayo 2007 | 10:50 PM

Raki

Raki dijo

Y la saga continúa, cada vez más interesante si cabe, prefiero esta a las guerra de las galaxias. Un saludo muy cordial y felicidades de nuevo

9 Mayo 2007 | 10:52 AM

Marta

Marta dijo

Gracias Raki me alegro que te guste la saga, como tu la lamas es que ya sabes....la realidad en ocasiones es mas extraña que la ficción. Y yo cuento, con la mayor objetividad posible, la más estricta realidad.

Un abrazo de amiga, muchas gracias

9 Mayo 2007 | 10:27 PM

isabel61

isabel61 dijo

¡¡Venga!!, sigue con la saga que me tienes en ¡ascuas!.Besos

16 Mayo 2007 | 01:27 AM

Marta

Marta dijo

Isabel, siento tener tan descuidado el blog, pero llevo una temporada con mucho lio, el viernes termino y me pongo manos a la obra.

Un besazo y gracias por la fidelidad.

17 Mayo 2007 | 07:25 PM

isabel61

isabel61 dijo

Tu no te preocupes. Yo entro en tu casa de vez en cuando y veo si ha aumentado la familia jejeje. Besos guapa.

18 Mayo 2007 | 01:29 AM

Manuel Pérez Lorenzo

Manuel Pérez Lorenzo dijo

Boas. É a primeia vez que visito esta páxina, e, coma sadense e coma proxecto de historiador, non podo conter a ledicia que me produce o comprobar que aínda queda xente que se interesa polo seu pasado. A historia de Sada está sen escribir, e penso que non hai mellor xeito de facelo que penetrando nas tebras da intrahistoria, que é a que realmente contén o zume de cada tempo.
Estou, tamén, a investigar un pouco sobre a miña familia. Curiosamente, eu tamén son descendente de José Antonio Canle Paradela (non Baradela, que é un erro de genealogiadeluján, coma comprobei nos documentos). Este carnoedense casou con Josefa Arévalo y Arévalo, de Veigue, coma saberás, tamén procedente dunha familia de "posibles". Non sei cantos fillos tiveron, pero sei que foron, canda menos, tres: María Antonia, Ángela e Francisco Canle Arévalo. A segunda, non sei por que motivo, foi a herdeira da súa tía materna e o seu marido, Ángela Arévalo y Arévalo e Benito Paradela, home moi acaudalado, que cobraba numerosos foros e posuía moitas terras. Sospeito que puidera existir un parentesco entre este e Jos.e A. Canle Paradela. ángela Canle Arévalo casou con José Guitián Seoane, de Soñeiro, establecéndose, aínda non teño por seguro o motivo, en Samoedo, onde ficou radicada a familia ata os nosos días. A súa "casa grande" aínda existe. Entre ambos reuníron unha inxente cantidade de terras e foros ou "derechos reales". Tiveron catro fillos, María, Antonio, Antonia e Rogelio Guitián Canle. A primeira casou con Antonio Muiño Blas, de Ouces, home emprendedor, que se fixera cun importante patrimonio vendendo e mercando xoias polas casas en Barcelona, invertindo en accións ou coma empresario, adquirindo e rexentando o Salón Moderno. Alcumábano o "Parrán". Desta unión naceu, no 1899, a miña bisavoa, Elena Muiño Guitián, coñecida por Irene. A súa nai, María Guitián Canle, faleceu aos dous meses do parto, polo que, coma era habitual, Antonio Muiño Blas casou coa irmá daquela, Antonia, tendo dous fillos máis, Hilario (1910) e Ángel (1920). No 1914 morría Ángela Canle Arévalo, máis de vinte anos antes que o seu home, José Guitián Seoane, que morrería no 1937, logo de que o "elixiran" alcalde, no 1930, e non ter aceptado o cargo. Á morte deste, a herdanza repartíuse entre os tres fillos vivos e miña visaboa en substitución da súa nai. A casa foi para Antonio Guitián Canle, que ficou sempre solteiro. Nos derradeiros anos da súa vida, enfermo e a pouco da morte, sen ser xa consciente dos seus actos, foi conducido nunha noite pola "criada" ata unha igrexa e casado en segredo coa mesma, coa complicidade dun cura. Deste xeito, a casa "matriz" ficaría en mans alleas(hoxe pertence á sobriña daquela). Elena Muíño Guitián, a miña bisavoa, casou con José Antonio Lorenzo Franco, de Ouces, e tivo, para iso, que escapar da casa á Coruña, pois non consideraban que debera casar con aquel, inferior en categoría social e económica. Nembargantes, a unión pronto sería aceptada. Establecéronse en Samoedo, construíndo unha casa na que logo viviría eu ata ser recentemente derrubada para construír unha urbanización, para desgracia miña. Irene e José Antonio só terían un fillo, José Lorenzo Muiño (outro nacido anteriormente morrera no parto). Este casaría Con Vida Monzo Abad, da Tenencia, en Sada, de familia mariñeira e filla de José Monzo Ríos, sindicalista anarquista, creador do Sindicato de Oficios Varios, Centro Obrero de Cultura, Grupo Anarquista Luz, Grupo anarquista Nueva Vida, etc., e morto na Guerra Civil (1938). Desta unión naceron a miña nai, Ana Isabel, e o meu padriño, José Antonio.
Sinto terme extendido tanto, pero e que cando comezo... Coma temos antepasados en común, penso que podemos compartir datos e informacións. Se me puideras facilitar algo máis sobre José Antonio Canle Paradela e Josefa Arévalo y Arévalo, así coma dos seus antepasados, agradeceríacho moito. Gustaríame tamén saber se coñeces algo sobre Benito Paradela.
Déixoche a miña dirección, lito-samoedo-galiza@hotmail.com.
Gracias e ánimo coa empresa, que sempre paga a pena, por gratificante que é, o coñecemento da historia máis apegada a nós. Un saúdo, Manuel Pérez Lorenzo

1 Julio 2007 | 11:20 AM

Estrella Diaz (Castro-Casal)

Estrella Diaz (Castro-Casal) dijo

Hi Marta -- I figured how we are related your great great grandmother (María Antonia Canle Arévalo) was my Great grandfather (Manuel Canle Arévalo) sister
-- AMAZING and all this thanks to (Lito) Manuel Pérez e Lorenzo
Hope you have a great vacation -- please contact me when you return would love to hear more stories -- wish we had pictures too

Saludos - to prima

Estrella Castro Casal (married Diaz)


José Castro Canle
your father

Josefa Canle Guitián
his mother

Manuel Canle Arévalo
her father

María Antonia Canle Arévalo
his sister

Secundina Mollón Canle
her daughter

María Sanjurjo Mollón
her daughter

Marisuca Tíe Sanjurjo
her daughter

Marta Díaz Tíe
her daughter

7 Agosto 2007 | 10:01 PM

Escribe tu comentario


Sobre mí

Avatar de Marta

Las Acerolas

Santiago de Compostela, España
ver perfil »
contacto »
Fui una gran consumidora de acerolas en mi infancia, siempre las tenía mi abuela en un gran frutero encima de la mesa del comedor, ahora no soy capaz de encontrarlas .. y estoy empezando a olvidar su sabor. Recogiendo las vidas, consejos, vivencias, anecdotas de mi familia lo recuperaré, seguro. Lo que pretendo con este blog, es hacer un homenaje que sea divertido, ameno e interesante al pasado, a los que se fueron :"Os meus causantes"
Estadisticas web Apoiamos a Candidatura do Patrimonio Inmaterial Galego-Portugués

Fotos

Marta todavía no ha subido ninguna foto.

¡Anímale a hacerlo!

Categorías

Buscar

suscríbete

Selecciona el agregador que utilices para suscribirte a este blog (también puedes obtener la URL de los feeds):

¿Qué es esto?

Crea tu blog gratis en La Coctelera