Publicidad:
Terra
La Coctelera

Las Acerolas

Recordando las cosas que pasaron.......con la mirada puesta en el futuro

16 Marzo 2007

El limonero

Este post está dedicado, por razones obvias y con todo el cariño del mundo a la mejor de las cuñadas: Dori Hernandez Limón.

En la huerta de la casa del relojero había un limonero siempre cargado de limones, los mejores de la zona, los más jugosos y los más sanos, que despertaban la admiración y envidia de los vecinos. Hoy esa huerta es un patio de manzana y el limonero pasó a mejor vida hace más de setenta años pero su historia sigue viva, a mi me la contó mi tia Carmen mientras rallábamos limones para un bizcocho.

Todo empieza cuando Fernando (casi seguro que se llamaba así) Sanjurjo Pérez que era hijo de Miguel y Manuela y hermano de María y de mi bisabuelo Miguel tenía siete u ocho años. Pasaba una temporada en casa de sus abuelos , en la fundición de A Coruña cuando se cayó de un árbol mientras jugaba. Desgraciadamente, la caída fue fatal y el chaval no sobrevivió. A los abuelos, que estaban desolados, no les quedó otro remedio que mandar a Sada el mensaje más terrible posible para unos padres.

Obviamente, estamos hablando de finales de la década de 1860, la transmisión de noticias en esta época era lenta y los transportes eran de tracción animal (carros, carromatos o coches de caballos) con lo que la distancia entre Sada y A Coruña, que no llega a 20 Km, era muchisimo mas grande de lo que nos parece ahora. La noticia, pues, llegó a Sada dejando a los padres destrozados, conscientes de que ya había pasado bastante tiempo desde la muerte de su hijo, y probablemente deshechos pensando en lo que estaban haciendo en el momento en que se mataba el chaval. Manuela se echó a llorar esperando a que llegase el cortejo fúnebre para enterrarlo en Sada, pero Miguel, deshecho por la rabia, salió a la huerta y la emprendió a patadas con el primer arbol que encontró, el famoso limonero.

La verdad es que no se cuanto tiene de verdad esta historia, pero mucho más tarde de pura casualidad me enteré que a los cítricos, cuando dejan de dar fruto, se les varea fuerte. Es una manera tradicional de coseguir que el arbol reviva y vuelva a producir. De ser cierta la historia, Miguel, en su rabia reactivó algo en el arbol que empezó a producir mucho más que antes hasta conseguir la fama que llegó a tener.

Cuentan que, poco despues, en la pared del desván de su casa, encontraron unas cuentas escritas por el chaval, repasando lo que aprendía en la escuela. Lo que en vida le hubiese traido un castigo, ahora se convirtió en una especie de santuario, la madre, emocionada, no permitió que fueran borradas y subía de vez en cuando a contemplarlas. De estas cuentas escolares y de los relatos de su madre, la fama del niño se fue incrementando, convirtiendose en el más guapo, el más despierto y, por supuesto, el más inteligente y adelantado de todos los hijos.

Esta história debe ser muy frecuente en todas las familias. Cuando leí el cuento "O Retrato" de Castelao me la recordó mucho. Que conste que Castelao la escribió en 1922, casi sesenta años despues de la muerte de Fernandito.

Os dejo el relato de Castelao, vosotros me comentareis si se parece a la historia de mi familia. Voy a respetar el idioma original, el gallego, pero si quereis leerlo en castellano solo teneis que pinchar aquí .

Alfonso Daniel M. RODRÍGUEZ CASTELAO

O RETRATO ( de “Retrincos”)

Por amaina­la conciencia guindei co meu título de médico no fondo dunha gabeta, e busquei outra maneira de me valer. As xentes xa non sabían que eu era dono de tan tremenda licencia oficial; mais unha noite foron requiridos os meus servicios.

Era domingo. Melchor, o taberneiro, agardaba por min ó pé da porta. Deume as "boas noites" e rompeu a chorar, e por entre os saloucos saíanlle as verbas tan estruchadas que soamente logrou dicirme que tiña un fillo a morrer.

O pobre pai turraba por min, e eu deixábame levar, enfeitizado pola súa dor. ¡Despois de todo eu era médico titulado e non podía negarme! E tiven tan fortes anceios de compracelo que sentín xurdir nos meus adentros unha grande ciencia...

Cando chegamos á casa de Melchor logrei arriarme das súas mans, e con finxido acoitamento confeseille que sabía pouco da carreira...

-Repara que hai moitos anos que non visito enfermos.

E entón Melchor, facendo un esforzo, díxome quedamente:

-O meu fillo xa non precisa de médicos. Eu xa sei que o coitado non pasa da noite. E váiseme, señor; ¡váiseme e non teño ningún retrato seu!

Ai, eu non fora chamado como médico; eu fora chamado como retratista, e no intre sentín ganas acedas de botarme a rir.

E por verme ceibe de xeira tan macabra díxenlle que unha fotografía era mellor ca un deseño, asegureille que de noite poden facerse fotografías, e botando man de moitos razonamentos logrei que Melchor largase de min á cata dun fotógrafo.

A cousa quedaba arrombada, e funme durmir, con mil ideas ensarilladas na chola.

Cando estaba prendendo no sono petaron na miña porta. Era Melchor.

-¡Os fotógrafos din que non teñen magnesio!

E díxomo tremendo de anguria. A face albeira, e os ollos coma dous tetos de carne vermella de tanto chorar.

Endexamais fitei a un home tan desfeito pola dor.

Pregaba, pregaba, e collíame as mans, e turraba por min, e o malpocado dicía cousas que me rachaban as entrañas:

-Considérese, señor. Dous riscos de vostede nun papel e xa poderei ollar sempre a cariña do meu neno. ¡Non me deixe na escuridade, señor!

¡Quen teria corazón para negarse! Collín papel e lapis, e alá me fun con Melchor, disposto a facer un retrato do rapaz moribundo.

Todo estaba quedo e todo estaba calado. Unha luz cansa alumeaba, en amarelo, dúas facianas arrepiantes que ventaban a morte. O neno era o centro daquela pobreza da materia.

Sen dicir nada senteime a debuxa­lo que ollaban os meus ollos de terra, e soamente ó cabo dalgún tempo conseguín afacerme ó drama que fitaba e aínda esquecelo un pouco, para poder traballar afervoado, coma un artista. E cando o deseño estaba xa no seu punto a voz de Melchor, agrandada por tanto silencio, feriume con estas verbas:

-Pola alma dos seus defuntos, non mo retrate así. ¡Non lle poña esa cara tan encoveirada e tan triste!

Confeso que ó volver á realidade non souben que facer, e púxenme a repasa­las liñas xa feitas do retrato. O silencio foi esgazado novamente por Melchor:

-Vostede ben sabe como era o meu rapaciño. Faga memoria, señor, e debúxemo rindo.

De súpeto naceume unha grande idea. Rachei o traballo, ensumín o meu ollar nun novo papel branco e debuxei un neno imaxinario. Inventei un neno moi bonito, moi bonito: un anxo de retábulo barroco, a sorrir.

Entreguei o debuxo e saín fuxindo, e no intre de poñe-lo pé na rúa sentin que choraban dentro da casa. A morte viñera.

Agora Melchor consólase ollando a miña obra, que está pendurada enriba da cómoda, e sempre di coa mellor fe do mundo:

-Tiven moitos fillos, pero o máis bonito de todos foi o que me morreu. Velaí está o retrato que non minte.

Pontevedra, 1922

servido por Marta 13 comentarios compártelo

13 comentarios · Escribe aquí tu comentario

homesdepedraenbarcosdepau

homesdepedraenbarcosdepau dijo

Sempre se idealiza ao que esta lonxe no tempo ou na distancia, debe ser unha condición innata no xénero humano.
O navegante que pasa meses fora da súa, casa ten a familia nun alto pedestal imaxinario, aínda que as mais das veces non soe ser de todo certo.
O mesmo pasa cos seres queridos que xa se foron.
Temo-la tendencia de minimizar os defectos os erros e as cousas malas dos finados para solo lembrar as boas e positivas.
No caso dos mortos non pasa nada , de seguro que non han volver para contradicirnos . No caso do navegantes ...algún levou unha boa desilusión o volver.
Gracias polo "Retrato" de Castelao , creo que facía anos que non o lía.
Apertas

16 Marzo 2007 | 08:32 PM

Marta

Marta dijo

Si, a distancia idealiza. Cando me prantexei este blog tiven moi claro que o ton tiña que ser amable, por dúas cousas, porque as historias que te contan da familia son sempre moi favorecedoras para os mortos e porque a miña familia non me perdoaría que mancilase a memoria dos antergos.

A min gostame así, ainda que son consciente que todos eles tiveron os seus defectos, coma todos nos.

Unha aperta

16 Marzo 2007 | 10:03 PM

kilometro1

kilometro1 dijo

una historia que parece un cuento, o un cuento que parece una historia real, he leido varias de tus historias y me han llevado al pasado años atrás, en unos lugares y unas gentes que se parecen a las de otros pueblos castellanos. al mio incluso.

Una historia, ésta, que parece Castelao la conocía de tu pueblo, ¿verdad?
Tu bienvenida a la comunidad me dio suerte y voy a quedarme una buena temporada

17 Marzo 2007 | 11:15 AM

Marta

Marta dijo

Kilometro1, este tipo de historias son extrapolables a cualquier pueblo. A mi tambie me recuerda el relato de Castelao a la historia de Fernando.

Un abrazo

17 Marzo 2007 | 11:10 PM

Trasto

Trasto dijo

La curiosidad me ha llevado a buscar lo que son las acerolas. No olvidaré ese nombre... y me muero por probar una. A ver si las encuentro. ¡Quiero saber cómo saben!

Mientras, de a poquitos, seguiré leyendo este blog de historias. Al final, todos nuestros recuerdos se ensanchan o se estrechan a nuestro acomodo, por el amor que sentimos.
Como se ensancharon las cuentas escolares de Fernando.

Gracias

18 Marzo 2007 | 12:52 PM

Marta

Marta dijo

Trasto, si las encuentras me avisas, yo las he buscado sin resultados. Su sabor es muy sutil,de hecho si están verdes saben casi a madera y no son jugosas, son secas, de la textura de una manzana, con cuatro petitas dentro. Su tamaño es algo más grande que las cerezas grandes, pero sin el rabito y son de un naranja brillante. Yo hace casi treinta años que no las como, te hablo de memoria, de mi infancia.

Me alegra que te unas a los lectores de mis historias, yo tambien seguiré las tuyas.

Un abrazo

18 Marzo 2007 | 02:00 PM

Mariana la Aldeana

Mariana la Aldeana dijo

No sé gallego y lo he leído en castellano... Tres veces, y luego una más en gallego.

Me ha impresionado el relato, es impactante, y sí que tiene relación con la historia que has contado de tu familia.

Al final son los recuerdos los que perduran.

Un abrazo, amiga Marta.

19 Marzo 2007 | 12:47 PM

Marta

Marta dijo

MAriana, la verdad es que es un relato precioso, Castelao, además de un gran político, fue un dibujante excepcional y un gran narrador, sabe transmitir lo que desea. En gallego, creo, tiene más fuerza, pero la taducción es bastante buena.

Me alegro que coincidas conmigo, aunque parece una historia universal, la memoria maquilla defectos y exalta virtudes. Y eso es lo que queda...no está nada mal.

Un besazo, preciosa

19 Marzo 2007 | 07:41 PM

Jose Dominguez Dominguez

Jose Dominguez Dominguez dijo

No conocía este fruto; he buscado información por si lo conocía por otro nombre, pero no, nunca lo he visto y me asombra saber que puede vivir más de 600 años.

La historia de Castelao, magnífica, como todas las suyas. Tenéis suerte en Galicia de tener un hombre como este en vuestro patrimonio histórico, cultural y político. La tuya, interesantísima, explendidamente expuesta y, lo triste, es el pobriño neno.

La mente humana es selectiva para los recuerdo y filtra imágenes o situaciones desagradables para dejar pasar las más dulces o los más felices. El ejemplo del marinero es muy válido y también lo podemos experimentar en tierra. Si regresamos a algún sitio que visitamos hace tiempo, principalmente en nuestra adolescencia, aunque el lugar no haya sufrido cambios, seguramente lo encontraremos mucho más feo de lo que lo veíamos en nuestros recuerdos.

Un beso.

22 Abril 2007 | 01:47 AM

Marta

Marta dijo

Las acerolas son raras, cerca de casa de mi abuela debía de haber un arbol, porque las hubo en un frutero toda la vida, yo descubrí que eran raras cuando empecé a buscarlas sin resultados. Carmen en un comentario me explcó que las hay en Granada y algunos las encontraron en frutería muy especializadas o herbolarios.

Son cítricos, es posible que a mi me pase como la temática del relato y cuando las vuelva a probar las encuentre asquerosas, mi recuerdo es de un sabor dulce cuendo están maduras y como madera si estan verdes....por cierto, son cítricos

22 Abril 2007 | 08:25 PM

Jose Dominguez Dominguez

Jose Dominguez Dominguez dijo

Ok, amiga; efectivamente, en la información que busqué señalaba que se daban en Granada.

Eso mismo me pasó a mí con el caqui; recordaba que, de niño, me gustaban mucho y más tarde, al probarlos de nuevo muchos años después, ya no me gustaron.

Un beso.

22 Abril 2007 | 11:00 PM

cuñada limon

cuñada limon dijo

Me siento orgullosa de ser la primera familiar no sanguinea mecionada en tu blog.
Como ya sabes te seguiré hasta que llegues a G...

uUn beso limonero.

2 Mayo 2007 | 10:27 PM

Marta

Marta dijo

Cuñada Limón, tu saldrás más, mucho más, seguro,porque tu eres mucho más familia que los que salen aquí,por cierto de G. ya hablaremos....pero si eso hace que dejes de leerme, pues no se habla...y listo

Un beso acerolero

2 Mayo 2007 | 11:52 PM

Escribe tu comentario


Sobre mí

Avatar de Marta

Las Acerolas

Santiago de Compostela, España
ver perfil »
contacto »
Fui una gran consumidora de acerolas en mi infancia, siempre las tenía mi abuela en un gran frutero encima de la mesa del comedor, ahora no soy capaz de encontrarlas .. y estoy empezando a olvidar su sabor. Recogiendo las vidas, consejos, vivencias, anecdotas de mi familia lo recuperaré, seguro. Lo que pretendo con este blog, es hacer un homenaje que sea divertido, ameno e interesante al pasado, a los que se fueron :"Os meus causantes"
Estadisticas web Apoiamos a Candidatura do Patrimonio Inmaterial Galego-Portugués

Fotos

Marta todavía no ha subido ninguna foto.

¡Anímale a hacerlo!

Categorías

Buscar

suscríbete

Selecciona el agregador que utilices para suscribirte a este blog (también puedes obtener la URL de los feeds):

¿Qué es esto?

Crea tu blog gratis en La Coctelera